هر گیاه برای رشد و باروری به خاک مرغوب به عنوان منبع تامین مواد غذایی نیاز دارد. البته انواع خاکها از نظر غنای مواد غذایی و امکان دسترسی به آن برای گیاه متفاوت هستند. خاکهایی که مواد غذایی بیشتری دارند می توانند گیاهان سالمتر و پرمحصولتری تولید کنند. اما گاهی با وجود اینکه در خاک املاح و مواد معدنی مورد نیاز کافی وجود دارد، در گیاه کمبود عناصر به شدت دیده می شود. بنابراین می توان این کمبود عناصر را به دلیل عدم دسترسی گیاه به مواد معدنی و عناصر موجود در خاک دانست تا کمبود مواد معدنی و املاح در خاک…!
یکی از مواد کودی افزودنی به خاک که بدون ایجاد آلودگی در خاک و ایجاد شوری در آن می تواند به طور محسوسی امکان دسترسی گیاه به مواد مغذی را افزایش دهد، کود اسید هیومیک است.
• خواص اسید هیومیک
جذب عناصر مغذی به واسطه اسید هیومیک:
و اسیدهای هیومیک به طور طبیعی اکسید می شوند که به آن ها یک بار منفی خالص می دهد. بنابراین، یون های مثبت به سمت این مولکول های بزرگ جذب شده و به آن ها متصل می شوند. این ظرفیت تبادل کاتیونی یک ویژگی منحصر به فرد و بسیار مفید اسیدهای هیومیک است و بسیاری از مواد مغذی مورد نیاز گیاهان مانند منیزیم، کلسیم، آهن و سایر مواد معدنی کمیاب که دارای بار مثبت هستند، در حضور اسیدهای هیومیک، از خاک جدا و در دسترس ریشه قرار می گیرند. بنابراین مهم ترین ویژگی اسیدهای هیومیک توانایی آن ها در اتصال به یون ها، اکسیدها و هیدروکسیدهای نامحلول فلزات و آزادسازی آهسته و پیوسته آن ها در گیاه است.
بهبود اکوسیستم ریشه و میکرو ارگانیسمهای خاک
هیومیک اسید رشد میکروارگانیسم های مفید خاک را تحریک می کند، این میکروارگانیسم ها به تجزیه مواد آلی و آزادسازی مواد مغذی کمک نموده و حاصلخیزی خاک را افزایش می دهند. آنها همچنین باعث بهبود ساختار خاک می شوند و آن را متخلخل تر می کنند و امکان رشد بهتر ریشه را فراهم می نمایند.
تاثیر کود هیومیک اسید بر روی ساختار فیزیکی خاک
- اسیدهای هیومیک سبب بهبود ساختار خاک از طریق جلوگیری از هدر رفت زیاد آب و مواد مغذی و افزایش هوادهی خاک می شود.
- اسید هیومیک با افزایش قابلیت چسبندگی کلوئیدها از ترک خوردگی خاک، ایجاد روان آب های سطحی و فرسایش خاک جلوگیری می-کند.
- اسید هیومیک به سست شدن و خرد شدن خاک و در نتیجه افزایش هوادهی خاک کمک می کند.
- اسید هیومیک ظرفیت نگهداری آب در خاک را افزایش می دهد و در نتیجه سبب افزایش مقاومت خاک در برابر خشکسالی می شود.
- اسید هیومیک رنگ خاک را تیره می کند و در نتیجه به جذب انرژی خورشید کمک می کند.
با توجه به آنچه گفته شد، می توان به تاثیر مثبت استفاده از هیومیک اسید در کشاورزی پی برد. کود هیومیک اسید باعث احیای خاک و کاهش نیاز به کودهای شیمیایی شده به سلامت محیط زیست زمینهای کشاورزی، پیشگیری از شوری و سمی شدن خاک و سلامت غذایی کمک شایانی می کند. در زراعتهایی که از کود هیومیک اسید استفاده می شود ضمن اینکه میزان مصرف آب کاهش می یابد، گیاهان سبزتر و پر محصولتری نیز بدست می آید.
در سالهای اخیر با توجه به آسیبهایی که کشاورزان ما در زمینه صادرات محصولات کشاورزی به واسطه باقی مانده سموم و کودهای کشاورزی علیالخصوص در صیفیجات صادراتی متقبل شدهاند می توان استفاده از کود هیومیک اسید را یکی از گزینههای مناسب برای رفع این مشکل بشمار آورد. کود هیومیک اسید، نیاز استفاده از کودهای شیمیایی را بواسطه تامین نیاز گیاه از عناصر طبیعی خاک و در دسترس قرار گرفتن آنها کمتر می کندو آلودگی کمتری هم در خاک بر جای می ماند. و از سوی دیگر بواسطه متابولیسم فعال و سالم گیاه، دفع بقایای سموم هم بهتر انجام خواهد شد و محصول بدست آمده بدون نگرانی قابلیت صادرات را بدست خواهد آورد.
• انواع کودهای هیومیک
کود هیومیک اسید به شکل هیومیک اسید پودری ، هیومیک اسید گرانوله و هیومیک اسید مایع به بازار عرضه می شود که هر کدام با ترکیبات متفاوتی فرآوری می شوند.
اسید هیومیک پودری
اسید هیومیک پودری یک نوع کود آلی است که از مواد گیاهی تولید می شود. این کود با فرآوری اسید هیومیک از لجن، بقایای گیاهی و مواد آلی دیگر بدست می آید.
کود هیومیک اسید پودری یک کود کاملا محلول در آب است و برای استفاده، در آب آبیاری حل شده و به کار می رود.
کود اسید هیومیک مایع
کود هیومیک اسید مایع که شامل مواد حاصل از تجزیه ضایعات گیاهی و حیوانی در خاک می باشد و شامل هیومیک اسید، فولویک اسید و پتاسیم می باشد.
کود اسید هیومیک مایع، به راحتی درآب آبیاری حل شده به همراه آب وارد بستر خاک شده در دسترس گیاه قرار می گیرد.
کود اسید هیومیک گرانوله
کود اسید هیومیک گرانوله حاوی مواد آلی، هیومیک اسید، فولیک اسید است. این کود آهسته رهش بوده و برای کاربرد پیشکشت و چالکود استفاده می شود و در طول فصل به آرامی جذب خاک می شود.
کود اسید هیومیک گرانوله قابلیت انحلال در آب ندارد. این کود به آرامی تجزیه شده و مناسب چالکود و خاک کاربرد است. به طوری که کاربرد اسید هیومیک گرانوله در ابتدای فصل نیاز گیاه را تا انتهای فصل تامین می کند.
نکته:
با وجود تمام خواص و تاثیرات مثبتی که مصرف کود هیومیک اسید دارد اما نمی توان محدودیتی برای مصرف آن قائل نشد زیرا بعضی گیاهان مثل سیب زمینی و بعضی از کاکتوسها نسبت به مصرف هیومیک اسید حساسیت نشان میدهند بنابراین در هنگام مصرف کود هیومیک اسید به نوع خاک و نیاز غذایی گیاه دقت نمایید.