منیزیم اتم مرکزی کلروفیل است و در گیاه کاملا متحرک؛ گیاه آن را از برگ های پیر بیرون می کشد و به میوه و جوانه در حال رشد می فرستد. به همین دلیل نشانه کمبود همیشه از برگ های پیر و از قاعده شاخه های پرمحصول شروع می شود و سرشاخه تا مدت ها سالم به نظر می رسد. الگوی مشترک همه جا یکی است: زردی بین رگبرگی، در حالی که خود رگبرگ ها سبز می مانند.
آنچه روی هر برگ می بینید:
- زردی بین رگبرگ روی برگ های مسن: نوارهای زرد در فاصله میان رگبرگ ها می نشیند، اما خود رگبرگ و باریکه کنارش سبز می ماند. شکل نهایی شبیه تیغ ماهی یا اسکلت برگ است.
- پیشروی از پایین به بالا: هرچه کمبود جدی تر شود، زردی از برگ پیر به برگ جوان تر می رسد. سرعت این پیشروی نشان می دهد وضع تا چه اندازه بحرانی است.
- نکروز و سوختگی بافت: در کمبود شدید، بافت زردشده قهوه ای و خشک می شود. لکه ها معمولا از نوک و حاشیه برگ راه می افتند و به سمت داخل می آیند.
- ریزش زودرس برگ های پایینی: در باغ، داخل و پایین تاج لخت می شود و میوه ای که سایه اش را از دست داده، آفتاب سوخته می شود.
در هر محصول چه شکلی دارد:
مرکبات: در مرکبات، زردی از نوک و حاشیه برگ شروع می شود و به سمت پایین پیش می رود، اما یک گوه سبز مثلثی در قاعده پهنک باقی می ماند که قاعده اش پهن و راسش رو به نوک برگ است؛ به این شکل «V وارونه» می گویند و شاخص ترین نشانه کمبود منیزیم در مرکبات است. روی شاخه های پرمیوه شدیدتر دیده می شود، چون بذر و میوه منیزیم را از برگ همان شاخه می کشند.
سیب و گلابی: در سیب و گلابی «V وارونه» دیده نمی شود. الگوی مشخص، زردی لکه ای و بین رگبرگی روی برگ های قاعده شاخه سال جاری است که سبزی فقط در نواری باریک کنار رگبرگ میانی و رگبرگ های فرعی باقی می ماند. بعد لکه های زرد قهوه ای و نکروزه می شوند و برگ های قاعده شاخه زودتر از موعد می ریزند، در حالی که برگ های نوک شاخه هنوز سبزند — همین ریزش از پایین به بالا بهترین نشانه تشخیصی در سیب است.
انگور: در انگور هم شکل V وارونه دیده نمی شود. زردی از حاشیه برگ های قاعده شاخه بارده شروع می شود و بین رگبرگ ها به سمت داخل پیش می رود و نوار سبزی در امتداد رگبرگ های اصلی باقی می گذارد. در ارقام سفید این نواحی زرد و در ارقام قرمز، قرمز یا بنفش می شوند. در تاکستان های کم منیزیم، خشکیدن چوب خوشه هم بیشتر گزارش شده است.
ذرت، غلات و محصولات گلخانه ای: نوارهای زرد موازی با رگبرگ روی برگ های پایینی. در گوجه فرنگی و خیار گلخانه ای هم همین نشانه هم زمان با شروع بارگیری میوه بیرون می زند.
چهار کمبودی که مدام جای منیزیم گرفته می شوند:
- آهن و منگنز: اگر همین الگوی زردی روی برگ های جوان و سرشاخه باشد، پای آهن یا منگنز در میان است؛ آهن در گیاه جابه جا نمی شود و از برگ پیر به جوان نمی رود. در کمبود آهن زمینه برگ خیلی روشن است و شبکه رگبرگ های ریز کاملا سبز و واضح می ماند. در کمبود منگنز زمینه سبز مات تری دارد و مرز زرد و سبز محو و نامشخص است.
- ازت: کل پهنک یکدست زرد می شود و رگبرگ هم سبز نمی ماند؛ شروعش باز از برگ های پایینی است.
- گوگرد: همان زردی یکدست، اما روی برگ های جوان.
- پتاسیم: مثل منیزیم روی برگ مسن پیدا می شود، ولی به شکل سوختگی حاشیه و نوک برگ، نه نوار زرد بین رگبرگ.
کجا شدیدتر می شود: خاک سبک و شنی که آب را زود می شوید، خاک اسیدی، مصرف سنگین کودهای پتاسیمی و کلسیمی، آب آبیاری با پتاسیم بالا، و درخت یا بوته ای که بار میوه اش سنگین است. در چنین شرایطی ممکن است منیزیم در خاک کم نباشد ولی ریشه نتواند آن را بردارد. پس پیش از آنکه مقدار کود را بالا ببرید، آنالیز برگ بگیرید.
