هیومیک اسید عنصر غذایی نیست؛ پس «کمبود هیومیک اسید» مثل کمبود آهن یا روی، علامت اختصاصی روی برگ ندارد. چیزی که در مزرعه می بینید، نشانه فقر ماده آلی خاک است. چون این کود ۱۱ درصد پتاس (K2O) هم دارد، علائم کمبود پتاسیم جداگانه در ادامه آمده است.
خاک فقیر از ماده آلی چه شکلی است؟
- بعد از هر آبیاری یا بارندگی سطح خاک سله می بندد و پس از خشک شدن ترک می خورد.
- آب درست نفوذ نمی کند؛ یا روی کرت می ایستد، یا در زمین شنی چنان تند پایین می رود که به ریشه نمی رسد.
- خاک زیر بیل کلوخه و سفت می آید، بوی خاک زنده را ندارد و کرم خاکی در آن کم پیدا می شود.
- لایه رویی خاک، تیرگی خاک های پرمواد آلی را ندارد. این یکی را تنها قضاوت نکنید؛ رنگ خاک به جنس مواد مادری هم بستگی دارد.
- ریشه ها کوتاه و کم انشعاب اند، ریشه مویین کم دارند و توسعه شان در همان لایه سطحی متوقف می شود.
- جوانه زنی کند و ناهمگون است؛ سبز شدن مزرعه لکه ای می شود و استقرار نشا طول می کشد.
- با وجود کودپاشی کافی، گیاه پاسخ درستی نمی دهد. یعنی بخشی از کود پیش از جذب، از دسترس ریشه خارج شده است.
کمبود پتاسیم را از کجا تشخیص دهید؟
- اول روی برگ های پیر و پایینی پیدا می شود؛ پتاسیم در گیاه متحرک است و از برگ پیر به برگ جوان منتقل می شود.
- زردی و بعد سوختگی از نوک و حاشیه برگ شروع می شود و به طرف رگبرگ میانی می آید. وسط پهنک تا مدتی سبز می ماند.
- لبه برگ خشک و قهوه ای و شکننده می شود و برگ می پیچد و فنجانی می شود؛ جهت پیچش در هر محصول فرق دارد.
- ساقه نازک و ضعیف می ماند و در غلات خوابیدگی (ورس) بیشتر می شود.
- میوه ریز و کم رنگ می ماند و ناهمگون می رسد. در گوجه فرنگی و هندوانه رسیدن لکه ای، و در انگور و مرکبات ریزدانگی و ریزش بیشتر دیده می شود.
- تحمل گیاه در برابر خشکی، گرما و سرما پایین می آید و برگ ها زودتر پژمرده می شوند.
- در محصولات پرنیاز به پتاسیم علائم شدیدتر است: سیب زمینی، ذرت، انگور، مرکبات، گوجه فرنگی و صیفی گلخانه ای.
اشتباه نگیرید؛ سوختگی حاشیه برگ همیشه پای کمبود پتاسیم نیست:
- کمبود منیزیم هم از برگ های پیر و از قاعده شاخه های پرمحصول شروع می شود، اما الگویش زردی بین رگبرگی است و خود رگبرگ ها سبز می مانند. در کمبود پتاسیم دقیقا برعکس است: اول نوک و لبه برگ می سوزد.
- شوری آب و خاک و سمیت کلر یا سدیم همان سوختگی نوک و حاشیه را می سازد و بیش از هر چیز با کمبود پتاسیم اشتباه می شود. اگر آب چاه شور است یا شوره روی خاک نشسته، پیش از خرید کود پتاسه EC آب و خاک را اندازه بگیرید.
- تنش خشکی، آسیب و پوسیدگی ریشه و کودسوزی هم لبه سوزی می دهند. فرقشان این است که علامت یکباره و بعد از یک اتفاق مشخص (قطع آبیاری، کود زیاد) پیدا می شود، نه به تدریج.
- زردی که از برگ های جوان و نوک شاخه شروع شود حکایت دیگری دارد. اگر رگبرگ سبز مانده و پهنک بینشان زرد شده، پای کمبود آهن یا روی در میان است، نه پتاسیم.
چشم به تنهایی حکم قطعی نمی دهد؛ برای تشخیص، آزمون خاک و برگ بگیرید. اگر می خواهید بدانید این ماده در خاک چه می کند، مقاله کود هیومیک اسید را بخوانید.
