روی در گیاه عنصری کم تحرک است. یعنی گیاه به سختی می تواند آن را از برگ پیر بردارد و به برگ جوان برساند. برای همین در بیشتر گیاهان اولین نشانه ها را باید روی برگ های جوان و نوک شاخه ها دنبال کنید، نه برگ های پایینی. برنج از این قاعده بیرون است؛ توضیحش در فهرست زیر آمده.
- ریز شدن برگ و رزت شدن سرشاخه: فاصله میان گره ها کوتاه می ماند و برگ های کوچک دسته دسته ته شاخه جمع می شوند. شاخص ترین نشانه کمبود روی همین است.
- زردی بین رگبرگ در برگ های جوان: پهنک کم رنگ و زرد می شود ولی رگبرگ ها سبز می مانند. این یکی به تنهایی مال روی نیست و باید همراه ریز شدن برگ دیده شود.
- پسته: برگچه ها ریز و باریک می شوند، سرشاخه خشک می شود، جوانه گل کمتر می بندد و خوشه می ریزد. در باغ های پسته ایران این کمبود بسیار رایج است.
- مرکبات: برگ باریک و نیزه ای با لکه های زرد بین رگبرگ ها؛ میوه هم ریز، کم آب و بی طعم می شود.
- ذرت: دو طرف رگبرگ میانی برگ های جوان نواری روشن یا سفید می افتد و بوته در هفته های اول رشد کوتاه می ماند.
- برنج (استثنای قاعده): لکه های قهوه ای زنگاری روی برگ های پایینی و کندی رشد بعد از نشاکاری. اینجا برخلاف درختان، نشانه از پایین بوته شروع می شود. اگر منتظر برگ جوان بمانید، تشخیص دیر به دست می آید.
- درختان دانه دار و هسته دار: برگ باریک و چرمی، خشکیدگی نوک شاخه و کاهش تشکیل میوه.
اشتباه نگیرید؛ سه کمبودی که شبیه روی دیده می شوند:
- منیزیم: تفاوتش با روی این است که اندازه برگ و طول میان گره سر جای خودش می ماند و نشانه از برگ پیر می آید، نه از برگ جوان؛ شرح کاملش در صفحه سولفات منیزیم آمده است.
- آهن: پهنک برگ جوان یکدست زرد یا سفید می شود و شبکه رگبرگ سبز و واضح می ماند. اندازه برگ و فاصله میان گره تقریبا طبیعی است.
- منگنز: نزدیک ترین حالت به روی و رایج ترین اشتباه، مخصوصا در مرکبات. اینجا هم زردی بین رگبرگ برگ جوان دیده می شود، اما لکه ها مات تر و محوترند و از همه مهم تر، برگ ریز نمی شود و میان گره کوتاه نمی ماند.
قاعده عملی ساده است: زردی برگ جوان به تنهایی حرف روی را نمی زند. وقتی زردی همراه با کوچک شدن برگ، کوتاهی میان گره و حالت رزت باشد، پای کمبود روی وسط است. اگر نشانه ها بیشتر به منگنز یا آهن می خورد، سراغ کود ریزمغذی همان عنصر بروید. برای قطعیت هم آزمون برگ و خاک بگیرید. کود روی را با حدس ندهید؛ هم پول هدر می رود و هم تعادل ریزمغذی های خاک به هم می خورد.
