🔍

جستجو

جستجو

کودهای ریزمغذی (میکرو)

کود مایع نیترات روی، خواص و محلول پاشی

کود مایع نیترات روی با ۱۶ درصد روی (Zn) و ۷ درصد ازت نیتراتی (N) ساخته شده و کمبود روی را در باغ و مزرعه جبران می کند. روی در ساخت هورمون های گیاهی نقش دارد؛ وقتی کم باشد، برگ ها ریز می مانند، فاصله میان گره ها کوتاه می شود و شکوفه و میوه می ریزد. ازت نیتراتی هم سریع جذب می شود و راه ورود روی به گیاه را باز می کند. هر دو عنصر در ساخت پروتئین گیاه سهم دارند.

بیشترین کاربرد این محصول در خاک های آهکی و قلیایی، زمین های شور، اراضی تازه تسطیح شده و باغ هایی است که سال ها کود فسفاته زیاد گرفته اند؛ در چنین شرایطی روی در خاک هست، اما به ریشه نمی رسد. فرم مایع، ساختن محلول سمپاش را ساده می کند. محلول پاشی روی درختان دانه دار و هسته دار، پسته، انگور، غلات، سبزی و صیفی، دانه های روغنی و محصولات گلخانه ای انجام می شود. در جدول مصرف همین صفحه، دوز درختان به صورت غلظت (لیتر در هزار لیتر آب) و دوز محصولات زراعی، سبزی و صیفی و گلخانه ای بر پایه سطح (لیتر در هکتار) داده شده است.

مشخصات فنی

ZnN
±1% 16±1% 7

مقدار و شیوه مصرف

نوع گیاه مقدار مصرف زمان مصرف
درختان میوه دانه دار تورم جوانه‏ ها، فندقی شدن میوه، تکرار آن یک ماه بعد 2 لیتر در هزار لیتر آب
درختان هسته دار پیش از بیداری بهاره، تورم جوانه‏ ها، بعد از برداشت 1 لیتر در هزار لیتر آب
انگور پیش از گلدهی، پس از تشکیل میوه، مرحله غوره 2 لیتر در هزار لیتر آب
پسته تورم جوانه‏ ها، پس از ریزش گل‏ها، پس از برداشت میوه ها 2 لیتر در هزار لیتر آب
غلات ابتدای پنجه‏ زنی، ابتدای ساقه رفتن، ابتدای خوشه دهی 3 لیتر در هکتار
سبزی و صیفی 7-5 برگی، قبل از گلدهی، یک ماه بعد از گلدهی 3 لیتر در هزار لیتر آب در هکتار
دانه های روغنی کامل شدن برگ‏ها، ساقه رفتن، قبل از گلدهی 3 لیتر در هکتار
محصولات گلخانه ای و گل های زینتی قبل از گلدهی، تکرار هریک ماه یکبار 2 لیتر در هکتار

مقادیر توصیه شده عمومی است و با توجه به تنوع محصولات کشاورزی، میزان کمبود، سن گیاه و شرایط محیطی قابل تغییر است.

علائم کمبود روی در گیاه

روی عنصری کم تحرک است. گیاه نمی تواند آن را از برگ پیر به برگ جوان بفرستد. برای همین نشانه ها همیشه از نوک شاخه و برگ های جوان شروع می شود، نه از برگ های پایین.

  • زردی بین رگبرگ ها روی برگ جوان: پهنک کم رنگ و زرد می شود، ولی رگبرگ های اصلی سبز می مانند. برگ های پیر پایین شاخه معمولا سالم به نظر می رسند.
  • ریزبرگی: برگ انتهای شاخه کوچک و باریک می ماند و شکل نیزه ای می گیرد. پهنک به اندازه همیشه باز نمی شود.
  • کوتاه شدن میان گره ها و حالت جارویی: برگ ها روی هم جمع می شوند و نوک شاخه شکل روزت (پنجه ای) می گیرد. رشد طولی شاخه هم متوقف می شود.
  • بیدار شدن دیر و ناهماهنگ جوانه ها: بخشی از جوانه ها اصلا باز نمی شوند و اگر کمبود ادامه پیدا کند، خشکیدگی سرشاخه هم به آن اضافه می شود.
  • ریزش شکوفه و میوه چه: تشکیل میوه ضعیف است و آنچه روی درخت می ماند، ریز و بدشکل درمی آید.
  • در پسته: ریزبرگی و خشکی سرشاخه در باغ های آهکی؛ خوشه ها سبک و کم دانه می شوند.
  • در انگور: خوشه خلوت با حبه های ریز و درشت نامساوی، همراه با برگ های کوچک و دندانه های تیز.
  • در درختان دانه دار و هسته دار: برگ ها در انتهای شاخه سال جاری دسته می شوند و بهار، ریزش شکوفه شدید است.
  • در غلات: دو طرف رگبرگ اصلی و در میانه پهنک برگ های جوان و میانی، نوارهای زرد تا قهوه ای پیدا می شود. بوته کوتاه می ماند و پنجه زنی ضعیف است؛ نوک برگ معمولا مدتی سبز باقی می ماند.
  • در سبزی و صیفی و محصولات گلخانه ای: کوتولگی بوته، برگ های جوان کوچک و گلدهی نامنظم.

این نشانه ها در خاک های آهکی و قلیایی، زمین های شور، اراضی تازه تسطیح شده، خاک سرد و مرطوب اوایل بهار و باغ هایی که سال ها کود فسفاته زیاد گرفته اند پررنگ تر دیده می شود. فسفر زیاد — چه در مخزن، چه در خاک و چه در خود گیاه — جذب روی را پایین می آورد و همین یکی از دلایل شایع کمبود روی در باغ های پرمصرف کود فسفاته است. برای تشخیص قطعی، ظاهر گیاه را کنار نتیجه آنالیز برگ و خاک بگذارید. اگر می خواهید نقش این عنصر را کامل تر بشناسید، مقاله سولفات روی و تاثیر آن بر کشاورزی و زراعت همین موضوع را باز کرده است.

زیاده روی هم دردسر خودش را دارد: روی بیش از اندازه، جذب آهن و مس را کم می کند و می تواند خودش زردی برگ جوان و سوختگی حاشیه برگ بسازد. تا وقتی نشانه روشن یا نتیجه آنالیز در دست نیست، دوز و تعداد نوبت ها را از جدول مصرف بالاتر نبرید.

زمان و روش مصرف

روش اصلی مصرف این کود مایع روی، محلول پاشی است. مقدار و مرحله کار برای هر محصول، مطابق جدول مصرف همین صفحه:

  • درختان میوه دانه دار: ۲ لیتر در هزار لیتر آب — تورم جوانه ها، فندقی شدن میوه، تکرار یک ماه بعد.
  • درختان هسته دار: ۱ لیتر در هزار لیتر آب — پیش از بیداری بهاره، تورم جوانه ها، بعد از برداشت.
  • انگور: ۲ لیتر در هزار لیتر آب — پیش از گلدهی، پس از تشکیل میوه، مرحله غوره.
  • پسته: ۲ لیتر در هزار لیتر آب — تورم جوانه ها، پس از ریزش گل ها، پس از برداشت میوه.
  • غلات: ۳ لیتر در هکتار — ابتدای پنجه زنی، ابتدای ساقه رفتن، ابتدای خوشه دهی.
  • سبزی و صیفی: ۳ لیتر در هکتار — مرحله ۵ تا ۷ برگی، پیش از گلدهی، یک ماه پس از گلدهی.
  • دانه های روغنی: ۳ لیتر در هکتار — کامل شدن برگ ها، ساقه رفتن، قبل از گلدهی.
  • محصولات گلخانه ای و گل های زینتی: ۲ لیتر در هکتار — قبل از گلدهی و تکرار هر یک ماه یک بار.

در این جدول دو نوع واحد به کار رفته و هر کدام معنای خودش را دارد. برای درختان، مقدار به صورت غلظت داده شده است — یعنی چند لیتر کود در هر هزار لیتر آب — چون حجم محلول پاشی به اندازه تاج درخت بستگی دارد و باید تا حد خیس شدن کامل برگ ادامه یابد. برای محصولات زراعی، گلخانه ای و سبزی و صیفی، مقدار بر پایه سطح داده شده است — یعنی چند لیتر کود در هر هکتار — و شما همین مقدار را در حجم آبی که سمپاشتان برای پوشش یک هکتار لازم دارد حل می کنید.

در باغ یک نکته را از یاد نبرید: پاشش «پیش از بیداری بهاره» و «تورم جوانه» روی چوب و جوانه خواب انجام می شود، نه روی برگ سبز. در این مرحله باید سرشاخه ها و جوانه ها کامل پوشانده شوند؛ نوبت های بعدی روی اندام سبز پاشیده می شود. غلظت هسته داران هم عمدا پایین تر از دانه داران بسته شده است، چون این درختان به محلول پاشی روی حساس ترند. همان عددی را که در جدول آمده رعایت کنید.

روش محلول پاشی: کود را رقیق شده و با همزن روشن وارد مخزن کنید و کار را در ساعت خنک روز و هوای بدون باد انجام دهید؛ ترتیب پر کردن مخزن و شرایط ایمن پاشش یک بار در مقاله راهنمای عملی اختلاط کودها و تزریق در سیستم آبیاری توضیح داده شده است. مخصوص این محصول این است که تمام سطح برگ و سرشاخه باید خیس شود؛ روی رقم حساس یا برگ تازه باز، اول چند درخت یا یک نوار از مزرعه را بپاشید و چند روز بعد نتیجه را ببینید.

مصرف در آبیاری قطره ای: کود را رقیق کنید و تزریق را در میانه دور آبیاری انجام دهید، نه در انتهای آن؛ شست وشوی خط پس از تزریق در همان راهنما آمده است. نکته اختصاصی روی این است که در خاک آهکی بخش زیادی از آن در خاک تثبیت می شود و به ریشه نمی رسد؛ به همین دلیل پاسخ محلول پاشی سریع تر و مطمئن تر است.

چالکود: چالکود کار زمان خواب درخت است و با کودهای جامد و دامی انجام می شود. برای این فرم مایع، محلول پاشی در مراحلی که گفته شد روش کاربردی تری است.

اختلاط و سازگاری با کودهای دیگر

این کود با اوره و کودهای ازته، کودهای پتاسیمی محلول و بیشتر کودهای ریزمغذی کلاته قابل اختلاط است و با بسیاری از سموم رایج هم مشکلی ندارد. ترتیب پر کردن مخزن، آزمایش ظرف شیشه ای پیش از هر اختلاط تازه و شست وشوی خط آبیاری، رویه های عمومی اند و یک جا در مقاله راهنمای عملی اختلاط کودها و تزریق در سیستم آبیاری آمده اند؛ آنچه در ادامه می آید مخصوص همین محصول است.

  • با کودهای فسفاته مخلوط نکنید. یون فسفات با روی، رسوب نامحلول فسفات روی می سازد. نتیجه گرفتگی نازل و از دست رفتن هر دو کود است. جدا از بحث مخزن، فسفر زیاد جذب روی را در گیاه هم پایین می آورد؛ پس کود روی و کود فسفاته را در دو نوبت جدا بدهید.
  • سراغ ترکیبات قلیایی و آهکی نروید. محلول بردو، آهک، محلول گوگرد–آهک و سموم قلیایی pH را بالا می برند. در این شرایط روی به شکل هیدروکسید ته نشین می شود و دیگر جذب نمی شود.
  • کودهای کلسیمی را جدا بدهید. کلسیم به خودی خود با فرم نیتراتی ناسازگار نیست، اما اگر در همان مخزن ترکیب سولفاته یا فسفاته هم باشد، رسوب گچ یا فسفات کلسیم تشکیل می شود. کدر یا شیری شدن محلول نشانه همین واکنش است؛ در این حالت مخزن را تخلیه کنید.
  • حواستان به آب سخت باشد. کربنات و بی کربنات زیاد آب مخزن، pH را بالا می برد و جذب برگی روی را کم می کند. اگر آب منطقه سخت است، از اسیدکننده مخزن استفاده کنید و محلول را کمی اسیدی نگه دارید.
  • روغن ولک و ترکیبات گوگردی را هم زمان با این محصول نپاشید. بین دو پاشش فاصله بگذارید تا برگ نسوزد.

ایمنی و نگهداری

  • حفاظت فردی: نیترات روی مایع محلولی اسیدی است و به پوست و چشم آسیب می زند. هنگام کار با کود غلیظ و هنگام سمپاشی، دستکش و عینک و ماسک بزنید و بعد از کار دست و صورت را بشویید. اگر به چشم رسید، بی درنگ با آب فراوان شست وشو دهید.
  • نگهداری: ظرف را بسته، دور از آفتاب مستقیم، دور از یخ زدگی و دور از دسترس کودکان و دام نگه دارید. ترکیبات نیتراتی خاصیت اکسیدکننده دارند؛ آن را کنار سوخت، روغن، کاه و مواد آلی یا نزدیک شعله و منبع حرارت انبار نکنید.
  • زنبور عسل: روی گل باز و در ساعت هایی که زنبور فعال است پاشش نکنید. اگر باغ در دوره گرده افشانی است، نوبت بعدی را به بعد از ریزش گل موکول کنید.
  • حساسیت گیاه: روی برگ های خیلی جوان و تازه باز، در گلخانه بسته و روی گل های زینتی حساس، احتمال سوختگی بیشتر است. در گلخانه بعد از پاشش تهویه را راه بیندازید.
  • مصرف بیش از حد: بالا بردن غلظت یا اضافه کردن نوبت، کمبود را زودتر جبران نمی کند و فقط ریسک سوختگی برگ و کمبود القایی آهن و مس را بالا می برد.
  • نزدیک برداشت: نوبت های آخر را طبق مراحل جدول تنظیم کنید و روی میوه آماده چیدن نپاشید تا لکه و باقی مانده ظاهری روی محصول نماند.

سوالات پرتکرار

زردی برگ های باغ از کمبود روی است یا آهن؟

این کمبودها شبیه هم دیده می شوند و باید از هم جدا شوند. در کمبود روی، زردی بین رگبرگ ها روی برگ جوان می نشیند و همراهش ریزبرگی، کوتاهی میان گره و حالت روزت هم هست؛ یعنی اندازه برگ و شاخه عوض می شود. در کمبود آهن، جوان ترین برگ ها زرد یا تقریبا سفید می شوند و شبکه رگبرگ های ریز، سبز و برجسته می ماند، ولی اندازه برگ و طول شاخه در ابتدا طبیعی است. در کمبود منگنز، زردی بین رگبرگ ها روی برگ های میانی و جوان می آید، اما نوار سبز پهنی دور رگبرگ ها باقی می ماند و خبری از ریزبرگی و کوتاهی میان گره نیست. حرف آخر را آنالیز برگ می زند.

اگر زردی از برگ های پیر شروع شده باشد چه؟

آن الگو به کمبود منیزیم می خورد، نه روی؛ جزئیاتش را در صفحه سولفات منیزیم بخوانید. کمبود روی درست برعکس است و از نوک شاخه و برگ جوان شروع می شود.

مقدار روی و ازت این محصول چقدر است؟

کود مایع نیترات روی ۱۶ درصد روی (Zn) و ۷ درصد ازت (N) دارد؛ هر کدام با رواداری ±۱ درصد که در جدول آنالیز همین صفحه درج شده است. ازت به فرم نیتراتی است و سریع جذب می شود. همراهی آن با روی، ورود روی به گیاه را آسان تر می کند.

چرا واحد بعضی ردیف های جدول «لیتر در هزار لیتر آب» و بعضی «لیتر در هکتار» است؟

چون دو منطق متفاوت پشت آن هاست. برای درختان، نسخه به صورت غلظت داده می شود، چون حجم محلول پاشی به اندازه تاج بستگی دارد و باید تا خیس شدن کامل برگ ادامه یابد. برای غلات، دانه های روغنی، سبزی و صیفی و محصولات گلخانه ای، مقدار بر پایه سطح داده می شود، چون حجم پاشش در واحد سطح تقریبا ثابت است؛ همان مقدار را در حجم آبی که سمپاش برای پوشش یک هکتار لازم دارد حل کنید.

آیا برای درختان هسته دار همان غلظت دانه دار مصرف می شود؟

خیر. در جدول مصرف، درختان هسته دار ۱ لیتر در هزار لیتر آب و درختان میوه دانه دار ۲ لیتر در هزار لیتر آب دارند. هسته داران به محلول پاشی روی حساس ترند و غلظت بالاتر، برگ را می سوزاند. در این درختان پاشش پیش از بیداری بهاره، در تورم جوانه ها و بعد از برداشت انجام می شود.

در غلات، دانه های روغنی و سبزی و صیفی چطور مصرف شود؟

در هر سه، ۳ لیتر در هکتار. در غلات نوبت ها ابتدای پنجه زنی، ابتدای ساقه رفتن و ابتدای خوشه دهی است؛ در دانه های روغنی هنگام کامل شدن برگ ها، ساقه رفتن و قبل از گلدهی؛ و در سبزی و صیفی در مرحله ۵ تا ۷ برگی، پیش از گلدهی و یک ماه پس از گلدهی.

می شود آن را با سم یا کود دیگری در یک مخزن ریخت؟

با کودهای فسفاته و ترکیبات قلیایی مثل محلول بردو، آهک و محلول گوگرد–آهک مخلوط نکنید، چون روی رسوب می کند و نازل می گیرد. با اوره و ریزمغذی های کلاته معمولا مشکلی پیش نمی آید. برای هر ترکیب تازه، پیش از پر کردن مخزن آزمایش ظرف شیشه ای را طبق راهنمای عملی اختلاط کودها و تزریق در سیستم آبیاری انجام دهید.

آیا بالا بردن دوز نتیجه را زودتر می کند؟

خیر. جذب برگی روی محدود است و غلظت بالاتر فقط احتمال سوختگی نوک و حاشیه برگ را زیاد می کند. مصرف بیش از اندازه در طول فصل هم می تواند جذب آهن و مس را کم کند و زردی تازه ای بسازد. همان مقدار و همان تعداد نوبتی که در جدول مصرف آمده کافی است.

در گلدهی کامل هم می شود محلول پاشی کرد؟

مراحل توصیه شده در جدول مصرف، یا پیش از گلدهی است یا پس از ریزش گل ها. پاشش روی گل باز توصیه نمی شود؛ هم گل حساس است و هم زنبور در این مرحله روی درخت کار می کند. در پسته نوبت بعدی پس از ریزش گل ها و در انگور پس از تشکیل میوه انجام می شود.