🔍

جستجو

جستجو

کودهای ریزمغذی (میکرو)

کود روی 15 درصد کلات EDTA، جذب و روش مصرف

کود کلات روی ۱۵ درصد EDTA یک ریزمغذی محلول در آب است که عنصر روی را در قالب کلات به گیاه می رساند. پوسته کلات نمی گذارد خاک آهکی به سرعت روی را تثبیت کند. ذرات ریز این کود سطح تماس بیشتری از سولفات روی می سازد و رهایش تدریجی، روی را مدت طولانی تری در دسترس گیاه نگه می دارد.

روی در ساخت هورمون اکسین، تشکیل جوانه، بلند شدن میان گره ها و باز شدن پهنک برگ نقش دارد. کمبودش اول در برگ های جوان و نوک شاخه ها پیدا می شود، نه در برگ های پیر.

بیشترین کاربرد این کود در خاک آهکی و قلیایی، زمین تازه تسطیح شده و باغ هایی است که سال ها کود فسفاته زیاد خورده اند. در این خاک ها روی تثبیت می شود و ریشه به آن نمی رسد. برای محلول پاشی، در باغات ۱ کیلوگرم و در مزارع ۱ تا ۲ کیلوگرم در هزار لیتر آب مصرف کنید. از این مقدار بالاتر نروید؛ روی اضافی برگ را می سوزاند و جلوی جذب آهن را می گیرد.

مشخصات فنی

Zn
15%

مقدار و شیوه مصرف

نوع گیاه مصرف محلول پاشی
باغات 1 کیلوگرم درهزار لیتر آب
مزارع 2-1 کیلوگرم درهزار لیتر آب

مقادیر توصیه شده عمومی است و با توجه به تنوع محصولات کشاورزی، میزان کمبود، سن گیاه و شرایط محیطی قابل تغییر است.

علائم کمبود روی در گیاه

روی در گیاه کم تحرک است. برگ پیر نمی تواند ذخیره اش را به برگ جوان پاس بدهد، پس نشانه ها اول در برگ های تازه و نوک شاخه ها بیرون می زند و پایین درخت مدت ها سالم می ماند. اگر زردی از برگ های پایینی شروع شده، دنبال روی نگردید؛ آنجا معمولا پای منیزیم یا نیتروژن در میان است. منیزیم برخلاف روی در گیاه کاملا متحرک است و گیاه آن را از برگ های پیر بیرون می کشد و به میوه و جوانه در حال رشد می فرستد، پس نشانه کمبودش همیشه از برگ های پیر و از قاعده شاخه های پرمحصول شروع می شود.

  • ریزبرگی: برگ های انتهای شاخه کوچک، باریک و نیزه ای می شوند. کافی است آن ها را کنار برگ های شاخه سال قبل بگیرید؛ تفاوت اندازه از چند قدمی هم پیداست.
  • کوتاه شدن میان گره ها و حالت روزت: فاصله برگ ها روی شاخه کم می شود و برگ ها مثل یک دسته گل در نوک شاخه جمع می آیند.
  • زردی بین رگبرگ برگ جوان: پهنک زرد یا کرم رنگ می شود، اما خود رگبرگ ها سبز می مانند. در مرکبات همین زردی به شکل لکه های نامنظم و ابلق روی برگ می نشیند.
  • خشکیدگی سرشاخه: شاخه های یک ساله بالای تاج از نوک به پایین خشک می شوند و شاخه های فرعی جای آن ها را می گیرند.
  • ریزش گل و میوه ضعیف: تشکیل میوه کم می شود و آنچه می ماند ریز و بدشکل است. در پسته، ریزبرگی و خشکیدگی سرشاخه علامت شاخص کمبود روی است؛ اما پوکی و ناخندانی را به گردن روی نیندازید، چون علت های چندگانه دارد و با کمبود یک عنصر توضیح داده نمی شود.
  • غلات و ذرت: نوارهای روشن و زرد در دو طرف رگبرگ میانی، آن هم در نیمه پایینی برگ های جوان، همراه با کوتولگی و کندی رشد بوته.
  • برنج: لکه های قهوه ای روی برگ و رشد ناهمگون بوته ها. برنج استثنای قاعده بالاست؛ این لکه ها معمولا اول روی برگ های میانی و پایینی می آید، نه جوان ترین برگ.

کمبود روی در باغ های پسته، انگور، سیب، هلو، بادام و مرکبات و در مزارع ذرت و برنج شدیدتر خود را نشان می دهد. خاک آهکی و قلیایی، خاک شور، خاک سرد و خیس اوایل بهار، زمین تازه تسطیح شده ای که خاک زیرین رو آمده، و سال ها مصرف کود فسفاته، همگی دست ریشه را از روی کوتاه می کنند. با این حال چشم به تنهایی کافی نیست: علائم برگی را با آزمون خاک و برگ تایید کنید. کلروز آهن و کمبود روی از دور شبیه هم اند و مصرف بی مورد روی، خودش کمبود آهن می سازد.

زمان و روش مصرف

در خاک آهکی، بخش بزرگی از رویی که پای گیاه می ریزید تثبیت می شود و هرگز به ریشه نمی رسد. به همین دلیل محلول پاشی سریع ترین راه جبران کمبود است. اعداد جدول مصرف این محصول هم برای محلول پاشی نوشته شده است:

  • باغات: ۱ کیلوگرم در هزار لیتر آب
  • مزارع: ۱ تا ۲ کیلوگرم در هزار لیتر آب

زمان مصرف. در باغ دو نوبت کلیدی دارید. اول پاییز، پیش از ریزش برگ؛ رویی که در این مرحله جذب می شود ذخیره جوانه های سال بعد را تامین می کند. دوم بهار، از تورم جوانه تا بعد از ریزش گلبرگ. در غلات از پنجه زنی تا پیش از ساقه رفتن وقت دارید و در ذرت پیش از ظهور گل تاجی. اگر کمبود شدید بود، محلول پاشی را با فاصله در همان فصل تکرار کنید، ولی مقدار هر نوبت را بالا نبرید.

روش محلول پاشی. کود را اول در ظرفی جدا کاملا حل کنید و بعد با همزن روشن به مخزن اضافه کنید. هر دو سطح برگ باید خیس شود، اما نه تا حدی که محلول از برگ بچکد، و آنچه آماده شده باید همان روز تمام شود. شرط های عمومی محلول پاشی — ساعت خنک روز، هوای آرام، پرهیز از ظهر گرم و از زمانی که گل کاملا باز است — در راهنمای عملی اختلاط کودها و تزریق در سیستم آبیاری آمده است.

حواستان به مقدار باشد. روی در مقدار زیاد برای گیاه سم است. غلظت بالاتر از جدول، به ویژه در هوای گرم و روی برگ جوان، حاشیه و نوک برگ را می سوزاند. مصرف پی درپی و بی حساب هم جذب آهن را به هم می ریزد و همان کلروزی را می سازد که قرار بود درمان شود. اگر برای بار اول یا روی رقمی ناشناخته کار می کنید، اول چند درخت یا یک نوار از مزرعه را محلول پاشی کنید و چند روز بعد واکنش برگ را ببینید.

کود آبیاری. شکل کلات EDTA برای تزریق در قطره ای از سولفات روی مناسب تر است، چون رسوب سخت نمی سازد و قطره چکان را نمی گیرد. کود را در تانک تزریق حل کنید و در طول دور آبیاری یکنواخت وارد سیستم کنید؛ روش شست وشوی خط پس از پایان تزریق در همین راهنما آمده است. اگر آب سخت و پرآهک دارید، کلات را هم زمان با کود کلسیمی تزریق نکنید. یک نکته مهم: جدول بالا فقط برای محلول پاشی است و مقدار کود آبیاری را باید بر پایه آزمون خاک و نظر کارشناس تعیین کنید.

چالکود. در باغ، کلات را همراه کود دامی کاملا پوسیده در چاله های حاشیه سایه انداز و در عمق منطقه فعال ریشه بگذارید. بهترین وقتش فصل خواب درخت است. پخش سطحی روی خاک آهکی به کار نمی آید؛ عنصر در لایه خشک سطحی می ماند، تثبیت می شود و سهم کمی از آن به ریشه می رسد.

اختلاط و سازگاری با کودهای دیگر

ترتیب پر کردن مخزن، تست ظرف و شست وشوی خط آبیاری قاعده مشترک همه کودهاست و در راهنمای عملی اختلاط کودها و تزریق در سیستم آبیاری آمده است. آنچه در ادامه می آید مخصوص همین کلات روی است:

  • سازگار: اوره و کودهای نیتروژنه، سولفات پتاسیم و ریزمغذی های کلات شده دیگر مانند آهن و منگنز EDTA. این ها خودشان از قبل کلات شده اند و EDTA آزاد وارد مخزن نمی کنند، پس بر سر مولکول کلات با روی رقابتی ندارند.
  • سازگار با شرط: کودهای کامل محلول در آب. بیشترشان فسفر دارند، پس محلول را غلیظ نسازید و پیش از اختلاط تست ظرف را انجام دهید.
  • با احتیاط: کودهای فسفاته غلیظ. بخش عمده روی این محصول داخل کلات محافظت شده، ولی در غلظت بالا همان بخش آزاد با یون فسفات ترکیب و ته نشین می شود و نازل و فیلتر را می گیرد.
  • ناسازگار: ترکیبات قلیایی و گوگردی مانند محلول بردو، آهک، پلی سولفید کلسیم و سموم مسی. این ها pH را بالا می برند و روی را به شکل هیدروکسید یا سولفید ته نشین می کنند. مس آزاد یک گرفتاری جداگانه هم دارد: پیوند مس با EDTA از پیوند روی قوی تر است، پس مس جای روی را در کلات می گیرد. آن وقت روی از کلات بیرون می افتد، در محیط قلیایی رسوب می کند و عملا پول کلات را دور ریخته اید.
  • آب سخت و آهکی: سختی و بی کربنات بالا کارایی محلول پاشی را کم می کند. آب مخزن را با یک اسیدساز مجاز و کم کم اصلاح کنید و بعد کود را اضافه کنید. در ریختن اسید زیاده روی نکنید؛ محلول بیش از حد اسیدی هم برگ را آزار می دهد.

برخلاف تصور رایج، کلسیم آب سخت یا کود کلسیمی، روی را از مولکول EDTA بیرون نمی کشد. پیوند روی با EDTA حدود شش مرتبه لگاریتمی محکم تر از پیوند کلسیم است و این اختلاف با تغییر pH هم عملا جابه جا نمی شود؛ برای جابه جایی معنادار باید کلسیم صدهزاران برابر روی باشد که در هیچ محلول کودی پیش نمی آید. آنچه در خاک آهکی واقعا کلات را ناکارآمد می کند درباره آهن است: کلات Fe-EDTA بالای pH ۷ آهنش را از دست می دهد و به هیدروکسید آهن تبدیل می شود، و برای همین در خاک آهکی باید سراغ Fe-EDDHA رفت. درباره روی، دو نکته عملی دیگر مهم است: اول اینکه هر مقدار روی که به هر دلیل از کلات آزاد شود در خاک آهکی سریع تثبیت می شود، و دوم اینکه فسفر زیاد — چه در مخزن و چه در خاک و گیاه — جذب روی را پایین می آورد. پس کود روی و کود فسفاته را در دو نوبت جدا بدهید، و کود کلسیمی را نه به خاطر رقابت با کلات، بلکه به خاطر خطر رسوب فسفات و سولفات کلسیم، از مخزن کلات جدا نگه دارید.

اختلاط این کلات با سولفات منگنز در یک مخزن مجاز است، به شرط آنکه هر دو جداگانه و رقیق شده به مخزن اضافه شوند و هرگز در محلول مادر و غلیظ کنار هم نریزند. پیش از هر اختلاط تازه تست ظرف را انجام دهید و محلول را همان روز مصرف کنید.

ایمنی. موقع آماده سازی و پاشش دستکش و ماسک بزنید. ته مانده محلول و آب شست وشوی مخزن را در نهر، قنات و مسیر آب خالی نکنید. کود را در جای خشک و خنک، دور از مواد غذایی و خوراک دام و دور از دسترس کودکان نگه دارید.

سوالات پرتکرار

فرق کلات روی EDTA با سولفات روی چیست؟

ذرات این کود ریزتر است و سطح تماس بیشتری با گیاه دارد. حلالیت و قابلیت فراهمی اش از سولفات روی بالاتر است و رهایش تدریجی دارد؛ یعنی روی مدت طولانی تری در دسترس گیاه می ماند. در خاک آهکی، شکل سولفاته زودتر تثبیت می شود، ولی شکل کلات شده دیرتر از دسترس خارج می شود. برای مقایسه دقیق تر این دو، مقاله سولفات روی و تاثیر آن بر کشاورزی و زراعت را بخوانید.

زردی برگ های جوان درخت، کمبود روی است یا آهن؟

در کمبود آهن، جوان ترین برگ ها زرد یا کرم رنگ می شوند، اما شبکه رگبرگ سبز و برجسته می ماند و اندازه برگ کم وبیش طبیعی است. در کمبود روی، پای چیز دیگری هم در میان است: برگ کوچک و باریک می شود، میان گره ها کوتاه می ماند و شاخه حالت روزت می گیرد. ریزبرگی و روزت دیدید، روی را جدی بگیرید. این را هم در نظر داشته باشید که مصرف بیش از اندازه روی خودش جذب آهن را مختل می کند، پس بدون آزمون برگ دوز را بالا نبرید.

مقدار مصرف برای محلول پاشی چقدر است؟

در باغات ۱ کیلوگرم و در مزارع ۱ تا ۲ کیلوگرم در هزار لیتر آب. برای مزارع، حد پایین را برای کمبود خفیف و حد بالا را برای کمبود شدید در نظر بگیرید و از سقف جدول فراتر نروید. جدول کامل مصرف در همین صفحه آمده است.

در آب حل می شود یا نازل را می گیرد؟

شکل کلات شده حلالیت بیشتری از سولفات روی دارد و هم برای مخزن سمپاش و هم برای آبیاری قطره ای مناسب است. با این حال کود را اول در ظرف جدا حل کنید و بعد به مخزن اضافه کنید تا ته نشینی موضعی پیش نیاید. فیلتر سمپاش را هم بعد از هر نوبت بشویید.

آیا می توان آن را با سم مخلوط کرد؟

با بیشتر سموم با واکنش خنثی مشکلی ندارد، ولی با ترکیبات قلیایی و مسی مانند محلول بردو، پلی سولفید کلسیم و قارچ کش های مسی مخلوط نکنید. پیش از پر کردن مخزن تست ظرف را انجام دهید و برچسب سم را هم بخوانید. اگر برچسب اختلاط با کود را منع کرده، حرف برچسب مقدم است.

شرایط نگهداری چیست؟

جای خشک، خنک و دور از تابش مستقیم آفتاب. در بسته بندی را بعد از هر بار مصرف ببندید، چون رطوبت کود را کلوخه می کند. از مواد غذایی، خوراک دام و دسترس کودکان دور نگه دارید.